ROZPOWSZECHNIANIE WIZERUNKU OSOBY BEZ JEJ ZGODY

Rozpowszechnianie wizerunku osoby bez jej zgody

Wśród dóbr osobistych podlegających ochronie cywilnoprawnej Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks Cywilny wymienia m.in. wizerunek. Ochronę taką gwarantuje również Ustawa z dnia 4 lutego 1994r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Mimo dość przejrzystych regulacji prawnych odnoszących się do tejże materii, kwestia wykorzystania cudzego wizerunku bez uzyskania wymaganej zgody wciąż budzi wiele wątpliwości.

Co oznacza wizerunek?

Na początek wyjaśnienia wymaga sam termin „wizerunek”. Pod pojęciem tym należy rozumieć każdą podobiznę, bez względu na technikę jej wykonania, a zatem fotografię, rysunek, wycinankę, sylwetkę, film, przekaz telewizyjny, bądź przekaz wideo. Na wizerunek składa się cały zespół rozpoznawalnych cech fizycznych, pozwalających na identyfikację określonej osoby. Chodzi zatem o każde odzwierciedlenie obrazu fizycznego.

Zgoda na rozpowszechnianie wizerunku

Zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 81 Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, w celu rozpowszechniania wizerunku innej osoby konieczne jest uzyskanie stosownego zezwolenia osoby na nim przedstawionej. Wyrażona zgoda musi być niewątpliwa, jednakże sama forma tejże zgody jest dowolna. Ważne jest natomiast, aby osoba jej udzielająca posiadała pełną świadomość co do formy przedstawienia jej wizerunku, jak i miejsca oraz czasu publikacji, a także zestawienia z innymi wizerunkami oraz komentarzem. Istnieje jednak szereg wyjątków od tej ogólnie przyjętej zasady.

Zgoda na rozpowszechnianie wizerunku nie jest wymagana w sytuacji, gdy osoba otrzymała umówione wynagrodzenie za pozowanie. Wówczas przyjąć należy domniemanie, iż zgoda została przez taką osobę udzielona. Na uwagę zasługuje jednak fakt, iż zapłata za pozowanie nie jest równoznaczna z dowolnym wykorzystaniem wizerunku danej osoby. Otóż wykorzystanie wizerunku osoby portretowanej powinno ograniczyć się do poczynionych wcześniej ustaleń, a w razie braku takich ustaleń, winno odbywać się w sposób oraz w celach zwyczajowo przyjętych. Mając powyższe na uwadze, zaleca się zatem zawrzeć umowę, w której precyzyjnie określone zostaną warunki przyszłego wykorzystania wizerunku oraz czas, przez który rzeczony wizerunek będzie rozpowszechniany.

Zezwolenia nie wymaga również rozpowszechnianie wizerunku osoby powszechnie znanej, o ile wizerunek został wykonany w związku z pełnieniem przez tę osobę funkcji publicznych – zwłaszcza politycznych, społecznych oraz zawodowych. Przyjmując stanowisko sądów za osobę powszechnie znaną należy uznać nie tylko osobę znaną w całej Polsce, czy też mniejszym regionie kraju. Ważne jest, aby dana osoba znana była w środowisku, w jakim się obraca, z racji pełnionych przez siebie funkcji. Nie musi zatem chodzić o celebrytę, prezydenta miasta, polityka, czy światowej sławy sportowca – może to bowiem dotyczyć m.in. prawników, lekarzy, przedsiębiorców, prezesów fundacji, itp. Przesłankę „powszechności” należy jednakże odnieść do kręgu odbiorców rozpowszechnionego wizerunku. Oznacza to zatem, że wizerunek osoby powszechnie znanej nie może być rozpowszechniany wedle uznania. Zasięg rozpowszechnienia wizerunku powinien ograniczać się do środowiska, w którym dana osoba – z racji pełnionych przez siebie funkcji – jest powszechnie znana. W innym wypadku należy mówić o naruszeniu prawa do ochrony.

Kolejną kwestią, na którą warto zwrócić uwagę, jest okoliczność w jakiej wizerunek został wykonany. Fakt, że dana osoba jest powszechnie znana, nie uprawnia nas do utrwalania jej wizerunku w dowolnej sytuacji. Wizerunek takiej osoby może zostać bowiem wykonany wyłącznie w związku z pełnieniem przez tę osobę funkcji publicznej, a zatem m. in. podczas publicznego wystąpienia mającego związek z działalnością tejże osoby. Co więcej, wykorzystanie takiego wizerunku powinno odbywać się w ramach relacjonowania wykonywania przez osobę powszechnie znaną funkcji zawodowych, społecznych, bądź politycznych. Niedopuszczalne jest więc rozpowszechnianie wizerunku osoby powszechnie znanej, jeżeli wizerunek ten odnosi się do sytuacji prywatnej, w jakiej pozostawała dana osoba.

ROZPOWSZECHNIANIE WIZERUNKU OSOBY BEZ JEJ ZGODY

Wymóg uzyskania zgody na rozpowszechnianie wizerunku nie dotyczy również sytuacji, gdy dana osoba stanowi jedynie szczegół całości takiej jak zgromadzenie, krajobraz czy publiczna impreza. Istotne jest określenie relacji pomiędzy wizerunkiem, a pozostałymi elementami całości. Jeżeli wizerunek odgrywa podrzędną rolę względem całości, a po jego wyeliminowaniu wartość całości nie ulegnie zmianie, wówczas nie ma potrzeby uzyskania zgody na jego rozpowszechnianie. Przydatną przesłanką dla oceny wzajemnej relacji jest także wielkość konkretnej osoby na danym zdjęciu, czy też przekazie wideo. W praktyce jest to często spotykany wyjątek od obowiązku uzyskania zezwolenia na rozpowszechnianie.

Brak zgody na rozpowszechnianie wizerunku

W przypadku rozpowszechniania cudzego wizerunku, przy jednoczesnym braku zgody osoby, która na nim widnieje, istnieje kilka środków ochrony. Zgodnie z przepisami, osoba, której wizerunek został rozpowszechniony bez jej zgody, może domagać się zaniechania tegoż działania, a więc dalszego rozpowszechniania jej wizerunku. Środek ten przysługuje również w sytuacji, gdy do rozpowszechnienia jeszcze nie doszło, jednakże istnieje takie zagrożenie, przy czym obawy co do tego muszą mieć charakter obiektywny, a nie stanowić wyłącznie subiektywne odczucia danej osoby.

Jeżeli doszło do naruszenia dobra osobistego, a za dobro takie niewątpliwie uznać należy wizerunek, osoba dopuszczająca się naruszenia powinna dopełnić czynności, które są niezbędne do usunięcia jego skutków. Może to uczynić w szczególności poprzez złożenie oświadczenia o stosownej treści oraz w odpowiedniej formie, jednakże o tym jakie mogą być to czynności przesądza charakter naruszonego dobra. Roszczenie takie musi być bowiem adekwatne do naruszonego dobra osobistego oraz rodzaju, a także rozmiarów naruszenia.

Ponadto osoba, której dobro osobiste w postaci wizerunku zostało naruszone, może domagać się zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, jaką było rozpowszechnienie wizerunku lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny.

Jeżeli zaś na skutek rozpowszechniania cudzego wizerunku bez zgody osoby na nim widniejącej doszło do wyrządzenia szkody majątkowej, poszkodowany może żądać naprawienia tejże szkody na zasadach ogólnych. Poszkodowany musi wykazać, że jego dobro osobiste zostało naruszone, wystąpiła szkoda materialna, a pomiędzy nimi istnieje adekwatny związek.

Pomoc kancelarii prawnej w Katowicach

Materia powyższa jest skomplikowana, a obecne czasy niosą za sobą coraz więcej sytuacji mogących wymagać interwencji. Nasza Kancelaria służy w tym zakresie zarówno wiedzą, jak i doświadczeniem. Zapraszamy do kontaktu.